Gentianella ciliata (L.) BORKH. – Goryczuszka orzęsiona

Etymologia nazwy.

nazwa rodzajowa jest zdrobieniem od Gentiana, ta zaś pochodzi od nazwiska illiryjskiego króla Gentisa (II/I w. p.n.e.), odkrywcy właściwości leczniczych Gentiana lutea, stosowanej przeciw dżumie; łac. cilium = rzęsa - nawiązanie do orzęsienia korony.

Synonimy i nazwy regionalne

(goryczka orzęsiona), (goryczka rzęsowana), (goryczka rzęsowata), tarant mniejszy.

Rozmieszczenie na świecie i w Europie

Gatunek występuje w południowej i środkowej Europie, oraz na Kaukazie.

Rozmieszczenie w Polsce

Częsty w Karpatach, po piętro subalpejskie, rzadziej w Sudetach w ich niższych partiach oraz w rozproszonych stanowiskach na niżu. W Polsce przebiega północna granica zasięgu tego gatunku.

Siedlisko

Suche łąki i pastwiska, widne zarośla, skały, murawy naskalne, występuje na glebach bogatych w węglan wapnia. Na terenie badań gatunek można znaleźć wyłącznie na murawach kserotermicznych oraz w widnych zaroślach.

Opis i biologia gatunku

Bylina wysokości 12-30 cm, łodyga wzniesiona lub podnosząca się, cienka, pojedyncza. Liście naprzeciwległe, lancetowate, ostre, do 5 cm długie. Kwiaty 4-krotne, pojedyncze lub umieszczone po kilka na szypułkach w kątach górnych liści. Korona lazurowobłękitna, choć zdarzają się formy albinotyczne, kielich o połowę krótszy od rurki korony. Kwitnienie od lipca do września. Owocem jest torebka. Roślina pod ścisłą ochroną prawną.

Gdzie szukać:

Kilka stanowisk – na południowych stokach „Równej Góry” w Strzyżowicach, również Wał Brzękowicki – przeważnie miejsca odkryte, na glebach bogatych w wapń.