Epipactis helleborine (L.) CRANTZ – Kruszczyk szerokolistny

Etymologia nazwy.

nazwa przeniesiona (występuje u Teofrasta, lecz co innego oznacza), gr. epipaktoo = zamykam - odniesienie do budowy kwiatu; epitet gatunkowy nawiązuje prawdopodobnie do Helleborus albus uznawanej dawniej za synonim Veratrum lobelianum, rośliny o nieco podobnych do kruszczyka liściach.

Synonimy i nazwy regionalne

Epipactis latifolia (L.) All.

(jarzmianka), kruszcze ziele, kruszczyk, kruszczyk zielonawy, turecka kawa, wstawacz.

Rozmieszczenie na świecie i w Europie

Środkowa i wschodnia Europa, z wyjątkiem dalekiej północy, umiarkowana strefa Azji, zawleczony jako roślina synantropijna do Ameryki Północnej.

Rozmieszczenie w Polsce

Występuje na terenie całego kraju, rozproszony, zarówno na niżu jak i w górach po regiel górny.

Siedlisko

Gatunek występuje zarówno w lasach liściastych zaroślach, rzadziej w borach, oraz na torfowiskach i łąkach, opanowuje siedliska synantropijne. Na terenie badań dość często, prawie we wszystkich zbiorowiskach leśnych.

Opis i biologia gatunku

Bylina kłączowa, o pędach kwiatostanowych od 20-60 (100) cm, łodyga naga lub górą delikatnie owłosiona. Liście jajowate do podługowatojajowatych o stosunkowo zmiennych wymiarach. Międzywęźle podkwiatostanowe tak długie jak pozostałe lub najwyżej 1.5 do 2 razy dłuższe. Kwiatostan luźny lub gęstokwiatowy, złożony z 5 do 50 kwiatów. Płatki okwiatu zielone, zwykle jednak przynajmniej częściowo różowonabiegłe. Kwitnie od czerwca do sierpnia. W Polsce pod ścisłą ochroną prawną.

Gdzie szukać:

Kruszczyki odnajdziemy najczęściej w lasach, znaczne ilości rosną w lesie żurawinieckim, oraz lesie grodkowskim, często też na łąkach

Nie niszczmy tych roślin, nie tylko ze względu na ochroną prawną – pamiętajmy, że aby podziwiać kwiat dorosłego storczyka musi upłynąć wieeeeeeele lat zanim począwszy od małej siewki, rozwijającej się przez kilka lat w symbiozie z grzybem wyrósł dorosły zdolny do wytworzenia pędów generatywnych (kwiatostanów) osobnik.

Opracowanie i foto (06 lipca 2001)

Przemek S.