Epipactis atrorubens (HOFFM.) BESSER. – Kruszczyk rdzawoczerwony

Etymologia nazwy.

nazwa przeniesiona (występuje u Teofrasta, lecz co innego oznacza), gr. epipaktoo = zamykam - odniesienie do budowy kwiatu; łac. atrorubens = ciemnoczerwony = nawiązanie do barwy kwiatów.

Synonimy i nazwy regionalne

Epipactis atropurpurea Raf., Epipactis rubiginosa Gaudin.

Rozmieszczenie na świecie i w Europie

Środkowa i wschodnia Europa, południowa Skandynawia, Syberia.

Rozmieszczenie w Polsce

Występuje na terenie całego kraju, najczęstszy w paśmie nadmorskim, na Górnym Śląsku oraz w Pieninach i Tatrach, gdzie osiąga piętro kosodrzewiny.

Siedlisko

Rośnie w różnych zbiorowiskach roślinnych, zarówno w żyznych lasach bukowych, w borach sosnowych, i mieszanych, na skałach wapiennych a nawet piasku, preferuje gleby zbliżone odczynem do obojętnego, o różnej wilgotności. Na obszarze badań kilka stanowisk we fragmentach lasów mieszanych.

Opis i biologia gatunku

Bylina o wysokości 20-80 (100) cm wys., prosta lub nieznacznie pochyła, mniej lub bardziej czerwononabiegły, prawie cały sztywno omszony. Liście 4-9 o dł. 1-4 cm szerokie do wąskolancetowatych, ostre, naprzemianległe, ogruczolone, pod kwiatostanem zwykle 2-3 liści przysadkowych, wąskolancetowatych. Kwiatostan 4-25 cm długości niezbyt gęsty, wielokwiatowy, jednostronny. Kwiaty stosunkowo małe, o warżce dwuczęściowej, o zrośniętych częściach, 3-5 mm długości w nasadzie 2-4 mm szerokości, prętosłuop długości około 2-3 mm, czerwonawy, pyłkowiny żółte, płatki okwiatu czerwone z zewnątrz omszone. Kwitnie od czerwca do sierpnia. W Polsce pod ścisłą ochroną prawną.

Gdzie szukać:

Kruszczyka rdzawoczerwonego odnajdziemy najczęściej w lasach, znaczne ilości rosną w lesie żurawinieckim, zresztą w towarzystwie innych storczyków (listera jajowata, kruszczyk szerokolistny), charakteryzuje się czerwonymi kwiatami o charakterystycznej budowie (dokładnie taka miniaturka storczyka jakiego można kupić w kwiaciarni) – ze względu na stosunkowa rzadkość polecam oglądanie kwiatów bez niepotrzebnego niszczenia tych ciekawych roślin.

Inne miejsca gdzie to las grodkowski, czasem spotkać go można również na łąkach.

Nie niszczmy tych roślin, nie tylko ze względu na ochroną prawną – pamiętajmy, że aby podziwiać kwiat dorosłego storczyka musi upłynąć wieeeeeeele lat zanim począwszy od małej siewki, rozwijającej się przez kilka lat w symbiozie z grzybem wyrósł dorosły zdolny do wytworzenia pędów generatywnych (kwiatostanów) osobnik.

Opracowanie i foto (06 lipca 2001)

Przemek S.