Psarskie okolice, czyli co warto wiedzieć...

Spotkania z przyrodą...

Pewnie wielu z Was przechadzając się leniwym letnim popołudniem po żurawinieckim lesie, spacerując wiosną w pobliżu cieków wodnych na terenie naszej gminy lub wpatrując się w dal podziwiając późnojesienny widok rozpościerający się z Równej Góry w Strzyżowicach nie zdaje sobie sprawy ile interesujących i godnych uwagi ciekawostek przyrodniczych, umyka nam w podczas tak spędzanego czasu.

Na początek obalmy powszechnie pokutującą opinię o tym, że okolica nie jest zbyt atrakcyjna pod względem przyrodniczym i w zasadzie to poza uprawami rolnymi, zbiorowiskami leśnymi i nieużytkami nie ma chyba nic godnego uwagi.
Nic bardziej błędnego, pomimo tego, że użytki rolne faktycznie stanowią niemal 70% powierzchni całej gminy to już lasy, które są niewątpliwie jednym z największych bogactw naturalnych gminy stanowią około 15 % jej powierzchni, a to już wbrew pozorom całkiem sporo jak na obszar położony w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym.
I tak, w naszych lasach można spotkać bardzo ciekawe rośliny i zwierzęta, które tak naprawdę dość często widujemy, jednak nie zdajemy sobie sprawy z tego jaka rolę pełnią w ekosystemach, skąd się tam wzięły i dlaczego warto poznać ich zwyczaje.
Nie tylko lasy oferują nam dużą różnorodność przyrodniczą, również pospolite łąki i nieużytki, szczególnie te podmokłe, położone w dolinach cieków wodnych lub w znacznych obniżeniach terenu charakteryzują się niesamowitym przekrojem przez setki, a nawet tysiące zamieszkujących je gatunków roślin i zwierząt, z których wiele jest zagrożonych wyginięciem, często objętych w Polsce częściowa bądź całkowitą ochroną prawną na podstawie przepisów o ochronie przyrody. Z najciekawszych można wymienić na pewno takie rośliny jak: mieczyk dachówkowaty, kosatkę kielichową, irysa syberyjskiego, rojnika pospolitego, dziewięćsiła bezłodygowego i kilka gatunków storczyków (!), których wcale niemało rośnie na tym terenie a które niewątpliwie zasługują na uwagę. Tu warto poświęcić kilka słów więcej, otóż storczyki owe w budowie kwiatostanów i ogólnym pokroju nie różnią się praktycznie niczym od odmian ozdobnych (Cattaleya Orchid, Cymbidium i inne), które możemy podziwiać w ogrodach botanicznych, egzotariach, lub które zwyczajnie dostajemy w prezencie na różne okazje.

Są to rośliny z tej samej rodziny (storczykowate), jednak gatunki charakterystyczne dla naszej rodzimej flory, takie jak np. storczyk szerokolistny - dość częsty na podmokłych świeżych łąkach oraz kruszczyki, które odnajdziemy w lasach (szczególnie obficie w Lesie Źurawinieckim). Występują u nas również swego rodzaju rarytasy botaniczne, które stanowią rzadkość nawet w skali kraju, jak np. storczyk krwisty (dactylorhiza incarnata), potrzebujący do rozwoju podmokłych łąk o odczynie zasadowym (tylko nieliczne łąki spełniają takie wymagania - większość to łąki kwaśne), rośnie on na takich terenach często razem z inną, drobną i niepozorną rośliną o podobnych upodobaniach siedliskowych - już nie storczykiem, mianowicie kosatką kielichową z rodziny liliowatych - również bardzo nielicznie występującą. Prawdopodobnie jedyne stanowisko występowania tych dwóch roślin w Psarach to podmokła łąka za naszym cmentarzem, niestety od jakiegoś czasu sukcesywnie niszczona i ulegająca osuszaniu.

Niemało jest również ciekawych zwierząt zamieszkujących nasze lasy, łąki i liczne zadrzewienia śródpolne, nie tylko tych dużych, które znamy, ale też i tych małych, na których obecność często nie zwracamy uwagę. Występuje tam spora ilość ciekawych ptaków - jak dzięcioły (kilka gatunków), sowy, pliszki, rudziki, sójki, modraszki, czasem można spotkać dostojne wilgi, a latem intensywnie szukające pokarmu zwinne pełzacze leśne. Późną jesienią, szczególnie na łąkach i nieużytkach można spotkać bardzo ciekawego, całkiem niegroźnego - tygrzyka paskowanego, chyba najpiękniejszego polskiego pająka, którego łatwo rozpoznać po żółtych "tygrysich" paskach na całym odwłoku. Pająk ten jest również objęty ochroną prawną w Polsce.

Artykuł dostepny równiez na łamach Głosu Gminy Psary - listopad 2005